Polska - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, 26 lutego 2013, IV SA/Wa 2459/12

Country of Decision:
Country of Applicant:
Date of Decision:
26-02-2013
Citation:
IV SA/Wa 2459/12
Court Name:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
National / Other Legislative Provisions:
Poland - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 30 sierpnia 2002 (Polish Act of 30 August 2002 on Proceedings before Administrative Courts) - Art 61.1
Poland - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 30 sierpnia 2002 (Polish Act of 30 August 2002 on Proceedings before Administrative Courts) - Art 61.3
Printer-friendly versionPrinter-friendly versionPDF versionPDF version
Headnote: 

Przymusowe opuszczenie terytorium Polski przed zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego uniemożliwiłoby skarżącemu skorzystanie w pełnym zakresie z prawa do sądu, a w razie uwzględnienia skargi nie zostanie udzielona ochrona międzynarodowa w rozumieniu Konwencji Genewskiej.

Facts: 

Wnioskodawca złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy powołując się na prześladowania. Organ administracyjny I instancji (Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców) odmówił nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej, odmówił udzielenia zgody na pobyt tolerowany i postanowił o wydaleniu z terytorium RP. Po wniesieniu odwołania organ administracyjny II instancji (Rada do Spraw Uchodźców) utrzymała w mocy decyzję. Wnioskodawca wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, iż jej wykonanie spowoduje nieodwracalne skutki dla skarżącego i nie będzie mógł uczestniczyć w postępowaniu sądowym dotyczącym  jego sprawy.

Decision & Reasoning: 

Wniosek należało uwzględnić z uwagi na fakt, że w ocenie Sądu zasadne jest pozostanie skarżącego w Polsce do czasu zakończenia niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego.

Zgodnie z prawem wniesienie skargi do sądu administracyjnego  na decyzję organu administracji nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności.

Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane.

Przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Przedmiotem wykonania aktu administracyjnego jest zatem każde zachowanie się podmiotu zobowiązanego do jego wykonania (adresata aktu) polegające m. in. na działaniu lub zaniechaniu określonego działania.

Zaskarżona decyzja jest tego typu decyzją, która nadaje się do wykonania, ponieważ orzeczenie o wydaleniu stanowi integralną część decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej.

Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OZ 1330/05, wyjazd cudzoziemca z Polski przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, pozbawia go nie tylko możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym, ale także sprawia, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona cudzoziemcowi ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Jedynym środkiem ochrony dla cudzoziemca jest zatem uzyskanie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji nakazującej cudzoziemcowi opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie decyzji odmawiającej nadania statusu uchodźcy jest związane ze standardami rzetelnej procedury i realizacją prawa do sądu.

Stwierdzić zatem należy, że przymusowe opuszczenie przez cudzoziemca terytorium Polski przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, pozbawi go możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym, a tym samym skorzystania w pełnym zakresie z prawa do sądu.

Outcome: 

Wstrzymanie wykonania decyzji Rady do Spraw Uchodźców

Observations/Comments: 

W polskim systemie prawnym skarga do sądu administracyjnego – co do zasady – nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji, co oznacza, że cudzoziemiec może być wydalony po wydaniu odpowiedniej decyzji przez organ administracji. NGO w Polsce kilkukrotnie zwracały uwagę na przypadki wydaleń obywatelek Kongo, obywateli Afganistanu czy Białorusi, którzy zostali pozbawieni możliwości złożenia skargi do sądu w związku z tym, że deportacja następowała nierzadko kilka dni po otrzymaniu decyzji organu administracji. Sąd w Hadze, w orzeczeniu z dnia 18 czerwca 2013 r., nr sprawy AWB 13/11314 stwierdził, że wydalenie cudzoziemca przed rozpoznaniem sprawy przez sąd narusza art. 47 Karty Praw Podstawowych (sprawa dotyczyła rozporządzenia Dublina II). Z powyższego orzeczenia wynika, że generalnie sądy administracyjne w Polsce udzielają ochrony tymczasowej (interim measure), jednak często orzeczenia te zapadają, gdy cudzoziemiec już został wydalony, ponieważ samo złożenie wniosku do sądu o wstrzymanie wykonania decyzji nie ma charakteru suspensywnego.

Case Law Cited: 

Poland - Supreme Administrative Court,14 December 2005, II OZ 1330/05