Ελλάδα - Ειδική Επιτροπή Προσφυγών, 28 Σεπτέμβριος 2012, Αριθμός Απόφασης 95/48884

Country of Decision:
Country of Applicant:
Date of Decision:
28-09-2012
Citation:
Αριθμός Απόφασης 95/48884
Court Name:
3η Ειδική Επιτροπή Προσφυγών
National / Other Legislative Provisions:
Greece - Σύμβαση της Γενεύης 1951 Νομοθετικό Διάταγμα 3989/1959 (Geneva Convention 1951 Legislative Decree)
Greece - Αναγκαστικός Νόμος 389/1968 (Φύλλο Εφημερίδας Κυβερνήσεως 125 Τεύχος Α) (Emergency Act)
Greece - Προεδρικό Διάταγμα 69/2008 (Presidential Decree 69/2008)
Greece - Presidential Decree No. 114/2010 entitled 'Refugee status: single procedure for foreigners and stateless persons' - Art 195
Greece - Minister for Citizen Protection No. 4000/1/70-a (Gov. 1725/2.8.2011 B)
Greece - Minister for Citizen Protection No. 5401/3-505533 (Gov. 385/8.11.2011 vol. YODD)
Greece - Minister for Citizen Protection No. 5401/3-359096 (Gov. 285/13.6.2012 vol. YODD)
Printer-friendly versionPrinter-friendly version
Headnote: 

Ο προσφεύγων εγκατέλειψε την χώρα καταγωγής του (ΙΡΑΝ) το 2003, αφού πρώτα εξαιτίας της συμμετοχής του στις αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις το 1999, συνελήφθη, κρατήθηκε αυθαίρετα και υπέστη βασανιστήρια. Στην Ελλάδα συμμετείχε περιστασιακά σε αντικαθεστωτικές κινητοποιήσεις Ιρανών, ενώπιον δε της Επιτροπής και ότι δεν επιθυμεί να επιστρέψει στο Ιράν καθώς φοβάται ότι θα φυλακιστεί ξανά και θα υποβληθεί σε βασανιστήρια. Σε ότι αφορά τα θρησκευτικά του πιστεύω δήλωσε άθεος. Η Επιτροπή δέχτηκε ότι η υποβολή του προσφεύγοντα σε βασανιστήρια στην χώρα καταγωγής του αποτελεί προηγούμενη δίωξη. Ωστόσο, η Επιτροπή θεώρησε ότι δεν συντρέχει εύλογος φόβος δίωξης στο παρόν ή στο μέλλον λόγω της τότε δράσης του, ούτε λόγω της τότε δράσης του σε συνδυασμό με τις νέες συνθήκες που δημιουργήθηκαν στην Ελλάδα (συμμετοχή σε κινητοποιήσεις Ιρανών), ούτε τέλος εξαιτίας της αθείας του προσφεύγοντα και συνεπώς ο φόβος δίωξης του δεν είναι βάσιμος και δικαιολογημένος. Παρόλαυτα η Επιτροπή δέχτηκε ότι «μπορεί να υπάρχουν καταστάσεις στις οποίες ο αιτών έχει διωχθεί στην χώρα καταγωγής, αλλά δεν έχει παρόν ή μελλοντικό φόβο δίωξης εκεί.  Ωστόσο, είναι σκόπιμο να αναγνωρισθεί ως πρόσφυγας λόγω επιτακτικών λόγων που απορρέουν από προηγούμενες διώξεις, ιδίως όταν η δίωξη που υπέστη είναι ιδιαίτερα αποτρόπαια» και αναγνώρισε ομοφώνως στον προσφεύγοντα το καθεστώς του πρόσφυγα, καθώς έκρινε ότι ο προσφέυγων έχει κατά το παρελθόν υποστεί αποτρόπαια δίωξη για την αντικαθεστωτική του δράση (πολιτικές πεποιθήσεις), χωρίς συγχρόνως να έχουν βελτιωθεί οι συνθήκες στην χώρα καταγωγής και ο προσφεύγων συνεχίζει να βιώνει τις επιπτώσεις του ψυχολογικού τραύματος, με αποτέλεσμα η επιστροφή του και η ζωή του στο Ιραν θα καθίστατο αφόρητη.

Facts: 

Ο προσφεύγων, κατά δήλωσή του πολίτης Ιράν, κατέθεσε αίτημα για χορήγηση πολιτικού ασύλου στο Τ.Α.Α. στις 27/11/2003. Κατά τη διάρκεια της από 27/11/2003 προφορικής εξέτασης αιτούντος άσυλο, η οποία διεξήχθη με διερμηνέα στη γλώσσα φαρσί, ο προσφεύγων δήλωσε ότι γεννήθηκε στις 21/11/1973 στην Τεχεράνη, είναι μουσουλμάνος στο θρήσκευμα. απόφοιτος λυκείου, άγαμος, χωρίς απασχόληση και ότι πριν εγκαταλείνει το Ιράν, διέμενε στην Τεχεράνη. Δεν υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία. Επίσης δήλωσε ότι εγκατέλειψε τη χώρα του στις 16/5/2003 κχιι εισήλθε στην Τουρκία χωρίς νόμιμες διατυπώσεις. Στην Ελλάδα εισήλθ μέσω Έβρου στις 30/5/2003 επίσης χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα. Σχετικά με τους λόγους για τους οποίους εγκατέλεινε τη χώρα του, ο προσφεύγων δήλωσε ότι μετά από μια διαδήλωση που έλαβε χώρα το 1999, συνελήφθη και κρατήθηκε για διάστημα 3 μηνών κατά το οποίο υπεστη βασανιστήρια. Εγκατέλεινε το Ιράν επειδή κινδύνευε η ζωή του. Στις 19/8/2004 ακολούθησε η διενέργεια συμπληρωματικής εξέτασης του προσφεύγοντος κατά την οποια ο προσφεύγων δήλωσε ότι κρατήθηκε από τις αρχές χωρίς δίκη, υπέστη βασανιστήρια, αφέθηκε ελεύθερος μετά από την κατάθεση εγγύησης και όταν έμαθε ότι θα ακολουθούσε δίκη, εγκατέλεινε τη χώρα του. Επίσης ο προσφεύγων δήλωσε ότι εξαιτίας των βασανιστηρίων που υπέστη πάσχει από ψυχωτικη διαταραχή, διαμένει και τελεί υπό ιατρική παρακολούθηση και λαμβάνει αγωγή σε μονάδα ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης. Τον Ιούνιο του 2004 ο προσφεύγων εξετάστηκε από το Ιατρικό Κέντρο Αποκατάστασςη Θυμάτων Βασανιστηρίων (Ι.Κ.Α.Θ.Β.) Τέλος, ο προσφεύγων δήλωαε ότι δεν επιθυμεί vα επιστρέφει στο Ιράν διότι θα φυλακιστεί και θα υποστεί βασανιστήρια για δεύτερη φορά. Με την  υπ’αριθ 95/48884 από 3.11.2004 απόφαση του Γ.Γ του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης απορρίφθηκε το αίτημα του προσφεύγοντος για χορήγηση διεθνούς προστασίας και αναγνώρισης της ιδιότητας του πρόσφυγα, με την αιτιολογία ότι στο πρόσωπό του δεν συντρέχουν τα υποκειμενικά και αντικειμενικά στοιχεία του δικαιολογημένου φόβου δίωξης που είναι απαραίτητα, για να αναγνωρισθεί η ιδιότητα αυτή, σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. A της Σύμβασης της Γενεύης 1951. Ειδικότερα, από κανένα αποδεικτικό στοιχείο δεν προκύπτει on υπέστη ατομική δίωξη από τις αρχές της χώρας του για λόγους φυλής, θρησκείας, εθνικότητας, κοινωνικής τάξης ή πολιτικιάν πεποιθήσεων. Επιπλέον, σύμφωνα με την προσβαλλόμενη απόφαση διαφαίνεται ότι εγκατέλειφε τη χώρα του προς αναζήτηση εργασίας και βελτίωση των συνθηκών διαβίωσής του. […] Κατά της ανωτέρω απόφασης ο προσφεύφων άσκηση προσφυγή στις 29/11/2004 με την οποία ζητά να επανεξεταστεί η αίτησή του για χορήγηση πολιτικού ασύλου και να αναγνωριστεί στο πρόσωπο του η ιδιότητα του πρόσφυγα διότι έχει βάσιμο και δικαιολογημένο φόβο δίωξης στη χώρα καταγωγής του.

Ενώπιον της Επιτροπής και κατά τη διάρκεια της προφορικής εξέτασης του προσφέυγοντα, η οποία διεξήχθη με διερμηνέα στη γλώσσα φαρσί, μητρική γλιόσσα του προσφεύγοντος, ο τελευταίος δήλωσε ότι ονομάζεται (επ) … (ον)… και ζήτησε τη διόρθωση του πατρωνύμου απο … σε … και του μητρωνύμου από … σε .....  Ο προσφεύγων δήλωσε ότι είναι πολίτης Ιράν, με τόπο γέννησης και διαμονής την Τεχεράνη, έχει περσική εθνική καταγωγή, είναι άθεος, τελειόφοιτος λυκείου, άγαμος και στη χώρα του εργαζόταν ως μεταφορέας. Οι γονείς και η αδερφή του διαμένουν στην Τεχεράνη. Η οικονομική τους κατάσταση είναι καλή και η οικογένεια έχει περιουσία σε χωριό κοντά στην πόλη Qasvin[…] Ο προσφεύγων δήλωσε ότι αντιμετωπίζει προβλήματα ψυχολογικής φύσειος τα οποία αποδεικνύονται από έγγραφα που θα καταθέσει. Σχετικα με τους λόγους για τους οποίους εγκατέλειψε το Ιράν, ο προσφεύγων δήλωσε τα εξής: Τον Ιούλιο του 1999 συμμετείχε σε φοιτητικές διαδηλώσεις ενάντια στο καθεστώς. Περίπου δέκα ημέρες μετά την έναρξη των διαδηλώσεων ο προσφεύγων συνελήφθη στο δρόμο και οδηγήθηκε σε άγνωστο μέρος οπου κρατήθηκε χωρίς δίκη για περίπου 5-6 μήνες. Κατά τη διάρκεια της κράτησής του υπέστη συστηματικά βασανιστήρια. Αφεθηκε ελεύθερος, μάλλον με παρέμβαση της οικογένειας του, της οποίας η οικονομική κατασταση ήταν καλή. Εξαιτιας των βασανιστηρίων ο προσφεύγων βρισκόταν σε πολύ άσχημη ψυχολογική και φυσική κατάσταση και για ένα χρόνο περίπου βασιζόταν στη φροντίδα των δικών του. Μετά τον ένα χρόνο κατά τον οποίο ανάρρωνε ο προσφεύγων υπό καθεστώς φόβου περιπλανήθηκε σε άλλες περιοχές του Ιράν για να αποφύγει τον κίνδυνο νέας σύλληψης. Παρέμεινε στο Ιράν μέχρι το 2003, οπότε και εγκατέλειψε τη χώρα με τη βοήθεια του πατέρα του.

Κατά την παραμονή του στην Ελλάδα, ο προσφεύγων φιλοξενήθηκε για σχεδόν δύο έτη σε μονάδα ψυχοκοινωνικής αποκαταστασης εξαιτίας των προβλημάτων χου αντιμετώχιξε μετά την κράτηση και την υποβολή σε βασανιστήρια. Από το 2005 και μετά άρχισε να εργάζεται με σύμβαση αορίστου χρόνοι σε θέση εργασίας που διατηρεί εως σήμερα και νοικίαζει σπίτι στο όνομα του. Ομιλεί την ελληνική γλώσσα και έχει σχέση με Ελληνίδα υπήκοο. Κατα τη διάρκεια της παραμονής του στην Ελλάδα, ο προσφεύγων ο οποίος δήλωσε ότι έχει φιλελεύθερες, φιλομοναρχικές πολιτικές πεποιθήσεις, συμμετέχει περιστασιακά σε κινητοποιήσεις Ιρανών ενάντια στο καθεστώς και εξαιτίας αυτής της δράσης δέχτηκε 3-4 φορές απειλητικά τηλεφωνήματα […] Επίσης, ο προσφεύγων δήλωσε ότι είναι άθεος, αλλα σέβεται τους άλλους ανθρώπους και τις άλλες θρησκείες.

Decision & Reasoning: 

Η Επιτροπή έκανε τυπικά δεκτή την προσφυγή και ομόφωνα έκρινε ότι ο προσφεύγων πρέπει να αναγνωρισθεί ως πρόσφυγας σύμφωνα με το άρθρο 1(Α) της Σύμβασης του 1951 και το Πρωτόκολλο του 1967.

Ως προς την αξιοπιστία των ισχυρισμών του προσφεύγοντα […] η Επιτροπή έλαβε υπόψη τις επισημάνσεις της ΥΑ του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες αναφορικά με την εξέταση πνευματικά διιαταραγμένων προσώπων (βλ Εγχειρίδιο παρ. 206-212) σύμφωνα με τις οποίες σε τέτοιες περιπτώσεις είναι απαραίτητο να υπάρχει κάποια ελάφρυνση του βάρους απόδειξης που φέρει ο αιτών […] Η επιτροπή έκρινε ότι οι κρίσιμοι ισχυρισμοί του προσφεύγοντα παρουσιάζουν εσωτερική και εξωτερική συνοχή.

Ως προς την υπαγωγή στο καθεστώς του Πρόσφυγα (Άρθρο 1 Α(2) Σύμβαση της Γενεύης), η Επιτροπή δέχεται ότι στην προκείμενη περίπτωση το υποκειμένικό στοιχείο του φόβου πληρούται, καθώς ο προσφέυγων εξέφρασε ρητώς φόβο και απροθυμία να επιστρέψει στην χώρα καταγωγής.

Για τον έλεγχο του «αντικειμενικού στοιχείου» του φόβου είναι αναγκαίο να αξιολογηθούν οι ισχυρισμοί του προσφεύγοντα. Οι δε ισχυρισμοί του δεν πρέπει ωστόσο να εκτιμώνται με τρόπο αφηρημένο, αλλά να εξετάζονται σε συσχετισμό με το ευρύτερο πλαίσιο της σχετικής κατάστασης (βλ. UNHCRΕγχειρίδιο παρ. 42) [...] Προκειμένου να αξιολογηθεί η κατάσταση στην οποία ο προσφεύγων θα εκτεθεί ατομικά κατά την επιστροφή στη χώρα προέλευσης, η Επιτροπή έλαβε υπόψη την προσωπική εκτίμηση του προσφεύγοντος καθώς και όλα τα στοιχεία εκείνα που συνεισφέρουν στην εις βάθος κατανόηση του προσωπικού του υποβάθρου, του προφίλ και των εμπειριών του, των εμπειριών άλλων προσώπων με συγκρίσιμο προφίλ καθώς και τις πληροφορίες σχετικά με τις πρακτικές που εφαρμόζονται στη χώρα προέλευσης.

Ως προς τη βασιμοτητα του φόβου, η Επιτροπή αφού έλαβε υπόψη και αξιολόγησε όλα τα διαθέσιμα στοίχεια, κρίνει ότι η υπόθεση είναι επαρκώς ευκρινής όσον αφορά την ύπαρξη προηγούμενης δίωξης από κρατικούς φορείς στη χώρα καταγωγής […] Η διαπίστωση υφιστάμενων βασανιστηρίων, όπως προκύπτει και από το πιστοποιητικό του Ιατρικού Κέντρου Αποκατάστασης Θυμάτων Βασανιστηρίων, οδηγεί στην διαπίστωση προηγούμενης δίωξης.

Όμως, δεδομένων των στοιχείων του ιστορικού, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι δε συντρέχει εύλογη πιθανότητα δίωξης του προσφεύγοντος στο παρόν ή/και στο μέλλον λόγω της τότε δράσης (δηλ δεκατρία χρόνια πριν), αφενός λόγω παρέλευσης μεγάλου χρονικού διαστήματος από τη συμμετοχή του στις διαδηλώσεις του 1999 και αφετέρου επειδή από κανένα ισχυρισμό και κανένα άλλο στοιχείο δεν προκύπτει ότι κατά την επίμαχη χρονική περιοδο είχε ασκηθεί ποινική δίωξη εις βάρος του προσφεύγοντος ή ότι εκκρεμεί ακόμα καταδικαστική απόφαση ενάντιον του[…] Εν προκειμένω δε μπορεί να θεμελιωθεί μελλοντικός κίνδυνος βασισμένος σε προηγούμενες περιστάσεις. Συνεχώς δεν πληρούται το αντικειμενικό στοιχείο του φόβου καιο φόβος δίωξης δεν είναι βάσιμος και δικαιολογημένος.

Αντίστοιχως δεν γίνεται δεκτό ότι ο προσφεύγων θα διατρέξει, σε περίπτωση επιστροφής του, εύλογα αναμενόμενα κίνδυνο να τεθεί υπό συνθήκες δίωξης, λόγω της προηγούμενης δίωξης σε συνδυασμό με τις νέες συνθήκες που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Ελλάδα (σημ. συμμετοχή σε αντικαθεστωτικές κινητοποιήσεις Ιρανών στην χώραα ασύλου) […]. Από τα στοιχεία του φακέλου και σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του ίδιου του προσφεύγοντος, δεν προκύπτει ότι ο τελευταίος έχει σημαντικό ηγετικό ρόλο και ιδιαίτερο προφίλ ακτιβιστή στις εν λόγω δραστηριότητες και δεν επιδεικνύει ιδιαίτερα χαρακτηριστικό ακτιβιστικής συμπεριφοράς που να τον διαφοροποιούν σημαντικά από άλλους απλούς συμμετέχοντες σε τέτοιου είδους κινητοποιήσεις. Εν προκειμένω δεν πληρούται το αντικειμενικό στοιχείο του φόβου. Επομένως, ο φόβος δίωξης λόγω αυτής της δραστηριοποίησης σε συνδυασμό με την παρελθούσα δίωξη, δεν είναι βάσιμος και δικαιολογημένος.

Τέλος, παρά το γεγονός ότι ο προσφεύγων δεν εξέφρασε ρητά φόβο λόγω των θρησκευτικών του πεποιθήσεων, ούτε κάτι τέτοιο παρουσιάστηκε ως κύριος ισχυρισμός κατά τη διάρκεια της συνέντευξης ενώπιον της Επιτροπής, η Επιτροπή αξιολόγησε τον εν λόγω ισχυρισμό. Από κανένα στοιχείο, όμως, δε θεμελιώνεται κίνδυνος δίωξης λόγω αποστασίας. Δεν προκύπτει ότι η στάση του προσφεύγοντος απέναντι στη θρησκεία ειναι γνωστή στις ιρανικές αρχές καθώς δε διαφαίνεται από κανένα στοιχείο ότη ενόσω ο προσφεύγων ζούσε στο Ιράν είχε υιοθετήσεις έναν τρόπο ζωής ουσιαστικά διαφορετικά από άλλους πολίτες. Επίσης λαμβάνοντας υπόψη το προφίλ του προσφεύγοντος καθως και το ότι δεν εξέφρασε ρητά φόβο λόγω αθεΐας, διαφαίνεται ότι δεν υπάρχει εύλογη πιθανότητα να γίνουν γνωστές οι αντιλήψεις του περί αθεΐας στις ιρανικές αρχές άμα τη επιστροφή του στο Ιράν […] Η Επιτροπη κρίνει ότι δε θεμελιώνεται κίνδυνος δίωξης λόγω αποστασίας άμα τη επιστροφή του προσφεύγοντος στο Ιράν. Ο φόβος δίωξης για αυτό το λόγο δεν είναι βάσιμος και δικαιολογημένος.

Ωστόσο η Επιτροπή έλαβε σωρευτικά υπόψη τα εξής στοιχεία:

α) χαρακτηριστικά του προσωπικού προφίλ του προσφεύγοντος όπως καταφάνηκαν κατά την προφορική εξέταση και προέκυψαν από την εξιστόρηση του προσωπικού του ιστορικού, δηλαδή ο έντονος κι εξωστρεφής χαρακτήρας του αλλά και το έντονο ψυχολογικό τραύμα που συνεχίζει να βιώνει εξαιτιας των βασανιστηρίων που υπέστη στο παρελθόν, όπως επιβεβαιώνεται από ιατρικές εκθέσεις και κατέστη εμφανές κατά τη συζήτηση ενώπιον της Επιτροπής

β) τα Κριτήρια Καθορισμού του Καθεστώτος των Προσφύγων της Υ.Α. του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες (βλ. Εγχειρίδιο) και συγκεκριμένο την παράγραφο 42 που ορίζει ότι «ο φόβος του αιτούντα πρέπει να θεωρείται δικαιολογημένος, εάν μπορεί να θεμελιώσει κατά ένα εύλογο βαθμό ότι η εξακολούθηση της παραμονής του στην χώρα προέλευσης έχει γίνει αφόρητη για αυτόν για τους λόγους που αναφέρονται στον ορισμό ή θα μπορούσε να γίνει αφόρητη γι τους ίδιους λόγους εάν επέστρεφε σ’αυτήν» (βλ. σχ. και Υ.Α. Ο.Η.Ε, Ερμηνέυοντας το άρθρο 1 της Σύμβασης του 1991 για το Καθεστώς των Προσφύγων, Απρίλιος 2001, παρ. 11 σε http://www.refworld.org/cgi-bin/texis/vtx/rwmain/opendocpdf.pdf?reldoc=y&docid=4ba896842

γ) ότι μπορεί να υπάρχουν καταστάσεις στις οποίες ο αιτών έχει μεν διωχθεί στη χώρα καταγωγής αλλά δεν έχει παρόν ή μελλοντικό φόβο δίωξης εκεί. Ωστόσο, σκόπιμο είναι να αναγνωριστεί ως πρόσφυγας, λόγω επιτακτικών λόγων που απορρέουν από προηγούμενες διώξεις, ιδίως όταν η δίωξη που υπέστη ήταν ιδιαιτέρα αποτρόπαια και ο αιιών συνεχιζει να βιώνει τις επιπτώσεις ψυχολογίκου τραύματος κάτι που θα καθιστούσε την επιστροφή του και τη ζωή του στο Ιράν αφόρητη (βλ. Υ.Α. Ο.Η.Ε. Καθορισμός τον Καθεστώτος τον Πρόσφυγα, 1Σεπτεμβρίου 2005, παρ. 2.2.2.2 σε http://www.unhcr.gr/fileadmin/Greece/General/publications/protection/newwebkathestosprosfyga.pdf.

Ενόψει των ανωτέρω, συνδυαστικά λαμβανομένων υπόψη κριτηρίων και παραγόντων, η Επιτροπή κρίνει ότι πρεπει ο προσφεύγων να αναγνωρισεί ως πρόσφυγας καθώς έχει κατά το παρελθόν αποτρόπαια διωχθεί και υποστεϊ εξευτελιστικό βασανισμό για την αντικαθεστωτική του δράση (πολιτικές πεποιθήσεις) ενώ συγχρόνως οι κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες της χώρας του δεν έχουν προς τα βελτίω μεταβληθώ […] ο ίδιος δε βιώνει έως σήμερα έντονο ψυχολογικό τραύμα, και ως εκ τούτου η επιστροφή του στη χώρα καταγωγής θα καθιστούσε τη ζωή του αφόρητη.

Η Επιτροπή κρίνει ότι δεν υπάρχει δυναντότητα μετεγκατάστασης σε άλλη περιοχή της χωρας καταγωγής, η οποία να πληροί τις προϋποθέσεις προστασίας, ειδικότερα διότι, όπως προαναφέρθηκε, ο φορέας δίωξης στο παρελθόν υπήρξε κρατικός, η εξουσία του εκτείνεται σε όλη τη χώρα και θεωρείται αναμενόμενο ότι η ζωή του προσφεύγοντος θα καθίστατο αφόρητη ανεξάρτητα από τον τόπο επιστροφής στη χώρα καταγωγής.

Outcome: 

Η Επιτροπή δέχεται τυπικά την Προσφυγή.

Δέχεται τη διόρθωση του πατρώνυμου και του μητρώνυμου του προσφεύγοντα.

Κρίνει ομόφωνα ότι ο προσφεύγων πρέπει να αναγνωρισθεί ως πρόσφυγας σύμφωνα με το άρθρο 1(Α) της Σύμβασης του 1951 και το Πρωτόκολλο του 1967

Observations/Comments: 

Η συγκεκριμένη απόφαση παρά το γεγονός ότι δέχεται ότι ο προσφεύγων δεν θα αντιμετωπίσει παρόντα ή μελλοντικό φόβο δίωξης στην χώρα καταγωγής του, λόγω της παρελθούσας και στην χώρα ασύλου πολιτικής του δράσης και της αλλαγής των θρησκευτικών του πεποιθήσεων, εν τέλει χορηγεί στον προσφεύγοντα προσφυγικό καθεστώς, καθώς δέχεται ότι εξαιτίας της προηγούμενης αποτρόπαιας διώξη (βασανιστήρια) που υπέστη ο προσφεύγων, υφίστανται επιτακτικοί λόγοι που επιβάλουν την αναγνώριση του.

Αποτελεί ένα παράδειγμα εφαρμογής της Σύμβασης του 1951, υπό το φως των κατευθυντήριων οδηγιών της ΥΑ ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, με αποτέλεσμα την υπό συγκεκρικριμένες προυποθέσεις (επιτακτικοί λόγοι), αναγνώριση της προσφυγικής ιδιότητας ακόμη και παρά την διαπίστωση απουσίας παρόντα ή μελλοντικού φόβου δίωξης, το οποίο αποκτά ιδιαίτερη σημασία ιδίως λαμβάνοντας υπόψη τις δομικές δυσλειτουργίες του ελληνικού συστήματος εξέτασης αιτημάτων ασύλου και της σοβαρής καθυστέρησης ολοκλήρωσης της. Στη συγκεκριμένη περίπτωση το αίτημα ασύλου εξετάστηκε σε Β’ Βαθμό οχτώ χρόνια μετά την εξέταση και απόρριψη του αιτήματος του σε Α’ Βαθμό. Αξίζει δε να αναφερθεί ότι παρά τις σχετικές ιατρικές βεβαιώσεις που είχε προσκομμίσει ο προσφεύγων ήδη κατά την εξέταση στον Α’ Βαθμό, σε άμεση συνάφεια με την ισχυριζόμενη δίωξη του, η τότε αρμόδια αρχή απέρριψε την αίτηση υποστηρίζοντας ότι «από κανένα αποδεικτικό στοιχείο δεν προκείπτει ότι υπέστη ατομική δίωξη από τις αρχές της χώρας».       

Σημειωτέον τέλος, ότι η επίκληση «επιτακτικών λόγων» σε ότι αφορά την παροχή προσφυγικής προστασίας, δεν είναι μια αποκλειστικά ερμηνευτική κατασκευή. Το ίδιο το κείμενο της Σύμβασης 1951 καθιερώνει μια «ανθρωπιστική ρήτρα» (άρθρο 1 Γ 5 και 6), η οποία περιορίζει το πεδίο εφαρμογής των λεγόμενων «ρητρών παύσης» της Σύμβασης σύμφωνα με την οποία «αι διατάξεις του παρόντος εδαφίου δεν εφαρμόζονται εις την περίπτωσιν πρόσφυγος εμπίπτοντος εις την παράγραφον Α του άρθρου τούτου και δυναμένου να επικαλεσθή επιτακτικούς λόγους αναφερομένους εις προγενεστέρας διώξεις, ίνα αρνηθή να απολαύση της υπό της χώρας της υπηκοότητας αυτού παρεχομένης προστασίας». Αν και η συγκεκριμένη εξαίρεση καθιερώθηκε για τους «καταστασιακούς πρόσφυγες», «αντανακλά μια γενικότερη αρχή που μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλες κατηγορίες προσφύγων. […] Η εξαίρεση αυτή αναγνωρίζει ουσιαστικά ότι κάποιες μορφές και εμπειρίες δίωξης είναι τόσο αποτρόπαιες και έχουν τόσο καταστροφικά ψυχολογικά αποτελέσματα, ώστε οι άνθρωποι δεν πρέπει να εξαναγκάζονται να επιστρέψουν παρά την θέληση τους*»

* Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, «Ερμηνεύοντας το άρθρο 1 της Σύμβασης του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων», 2001, παρ. 56

Σύνθεση:Αικατερίνη Πλάκα – Υπάλληλο του Υπουργείου Εσωτερικών, Ρουμανά Ερασμία- Εκπρόσωπο της Ύπατης Αρμοστείας τουΟ.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες και Ελένη Καλαμπάκου- Νομικό Επιλεγμένο από τον σχετικό κτάλογο που κατήρτησε η Ε.Ε.Δ.Α.

Other sources cited: 

Amnesty International Annual Report 2011- Iran

Amnesty International, Amnesty International Report 1999 Iran,1 January 1999

Immigration and Refugee Board of Canada, Chronology: Ιran: July 1999 demonstrations in Tehran,1 December 2000

International Campaign for Human Rights in Iran, Using Photographs of Protests Outside Iran to Intimidate Arriving Passengers at the Airport, 07 February 2010

Norwegian Country of Origin Information Centre (Land info) (10 June 2009) Christians and converts in Iran

Schweizerische Flüchtlingshilfe, Iran: Illegale Ausreise/Situation von Mitgliedern der PDKI/ Politische Aktivitäten im Exil, 16 November 2010

UN High Commissioner for Refugees, Guidelines on International Protection No. 4: “Internal Flight or Relocation Alternative” Within the Context of Article 1A(2) of the 1951 Convention and/or 1967 Protocol Relating to the Status of Refugees. HCR GIP 03 04. 23 July 2003

UN High Commissioner for Refugees, Interpreting Article 1 of the 1951 Convention Relating to the Status of Refugees, April 2001

UN High Commissioner for Refugees, Self-Study Module 2: Refugee Status Determination. Identifying Who is a Refugee, 1 September 2005

UN News Service. General Assembly voices concern over Iranian human rights record,19 December 2011

United Kingdom: Home Office, Country of Origin Information Report - Iran, 2010

United States Department of State, U. S. Department of State Country Report on Human Rights Practices 1999Iran, 25 February 2000

Case Law Cited: 

UK - BA (Demonstrators in Britain - risk on return) Iran v Secretary of State for the Home Department, CG [2011] UKUT 36 (IAC)